Byod- (bring your own device) onderwijs op St.-Canisius

Wanneer zijn jullie begonnen met de invoering van laptops?
"Meer dan twee jaar geleden is de toenmalige ict-stuurgroep begonnen met verkenningsbezoeken aan scholen die intensief gebruik maken van laptops in het onderwijs. We zijn toen als school gestart met het verkennen van de mogelijkheden voor laptopondersteund onderwijs op onze school. Tegelijkertijd brachten onderzoeksrapporten aan het licht dat ondersteunend gebruik van de laptop in het onderwijs een positief effect heeft op de prestaties en motivatie van leerlingen. Zo kwam een plan tot stand voor St.-Canisius.

In december 2010 werd het plan gepresenteerd aan alle medewerkers tijdens een plenaire sessie en bleek er een opvallend groot draagvlak onder de medewerkers voor te zijn. Vervolgens werd het plan uitgewerkt door vertegenwoordigers/aanjagers van de secties en werd het met hulp van mentoren en docenten voorgelegd aan de ouders, MR en docenten. Na een bijeenkomst met schoolleiding en docenten, waarin de motivatie en bereidheid van docenten werd gepeild, werd in mei 2011 het sein officieel op groen gezet." 

Wat is de meerwaarde van laptops in de les?
"Onze school wil met de inzet van mobiele devices het onderwijs verrijken. Niet omdat het huidige onderwijs op St.-Canisius over onvoldoende kwaliteit zou beschikken, maar omdat de leerlingen met behulp van computers altijd en overal de beschikking hebben over (aanvullend) digitaal leermateriaal en allerlei bronnen op het internet. Dat digitaal leermateriaal biedt meerwaarde ten opzichte van bestaand lesmateriaal, doordat de lesstof zo wordt uitgebreid met visuele (animaties, filmclips) en auditieve (geluidsbestanden) componenten en doordat er meer interactie kan plaatsvinden.

De uitgeverijen bieden steeds meer digitaal leermateriaal aan en er is veel hoogwaardig lesmateriaal op het internet te vinden waarmee leerlingen betekenisvoller leren. Als school willen we het gebruik van ict graag uitbreiden omwille van de meerwaarde ervan. De maatschappij, en dus ook onze school, is langzamerhand gegroeid naar een situatie waarin ‘learning at any time and any place’ een heel normale zaak is.

Onderzoek van Kennisnet toont aan dat onderwijs met behulp van ict een hoger leerrendement oplevert. Het is daarbij belangrijk dat docenten en leerlingen optimaal met ict zijn uitgerust en dat de school zorg draagt voor een goede scholing voor docenten en leerlingen. De school is daarbij verantwoordelijk voor de goede mix van boeken en digitaal lesmateriaal en voor de juiste kwaliteit en kwantiteit."

Welke afwegingen hebben jullie gemaakt bij de keuze voor een laptop?
"Het is belangrijk dat onze leerlingen devices gebruiken waarmee ze al deze vormen van lesmateriaal kunnen bekijken en bewerken. Een aantal devices valt op dit moment dus af, zoals bijvoorbeeld de Ipad of het Chromebook. Maar dat kan uiteraard elk jaar weer anders zijn.

De leerlingen/ouders schaffen een device aan die voldoet aan de richtlijnen die wij als school hebben opgesteld. Leerlingen mogen dus zelf een laptop meenemen als deze voldoet aan de kaders die wij continu bijstellen. Daarnaast hebben wij  contacten met een hardware leverancier. Via deze leverancier  bieden wij twee type devices aan die verschillen in prijs, omvang (ook dus voor dyslectische leerlingen)  en prestatie. Daarnaast biedt de leverancier een prima servicepack, waardoor we geen omkijken hebben als er sprake is van storingen bij de laptops. Bij de leerlingen die een eigen laptop meenemen stellen we wel de eis dat bij een eventuele storing de leerling de volgende dag moet beschikken over een andere laptop, omdat een hardware storing geen belemmering mag opleveren voor het onderwijsleerproces."

Wat kwam er allemaal bij kijken vooraf?
"Aangezien de ouders betalen voor het device hebben we getracht om samen met de ouders te komen tot een uitvoeringsplan. De ouders hebben via ouderavonden en sparringsessies kunnen meepraten, zodat we uiteindelijk gezamenlijk tot een totaalplan zijn gekomen. Daarna konden de ouders zich opgeven voor byod onderwijs. Vervolgens gingen alle ouders akkoord en daardoor vindt op dit moment in bijna alle tweede klassen byod onderwijs plaats."

Hoe zijn de ervaringen tot nu toe? Wat ging goed en waar liepen jullie juist tegenaan?
"Halverwege december jl. hebben we tijdens een bijeenkomst met alle laptopdocenten teruggekeken op de eerste veertien weken. De vakdocenten hebben de opgedane ervaringen gedeeld en elkaar voorzien van de nodige tips & trucs. De reacties zijn positief. Uiteraard zijn ook de problemen besproken. Deze bestonden voornamelijk uit het feit dat de functie ‘directe toegang’ niet goed functioneerde. Daarnaast bleek dat de performance van het lesmateriaal van een enkele uitgever niet snel genoeg was. Gelukkig zijn deze technische problemen inmiddels verholpen.

Op dit moment zijn we bezig met een kwaliteitsonderzoek bij de leerlingen, ouders en docenten van de laptopklassen. Uit de reacties die voortkomen uit de gesprekken met deze doelgroepen zijn we op dit moment tevreden over de wijze waarop byod-onderwijs op onze school wordt uitgevoerd. Veel docenten geven aan dat de prestaties van de leerlingen zijn verbeterd, maar om dit schoolbreed alleen toe te wijzen aan de invoering van byod-onderwijs daarvoor is het nu nog te vroeg. Leerlingen geven aan dat de motivatie is gestegen en dat er meer afwisseling is tijdens de lessen. Dat zijn, na vier maanden byod onderwijs, uiteraard mooie resultaten."

Heb je tips voor scholen die ook aan de slag willen met laptops of tablets?
"Zorg ervoor dat je goed voorbereid van start gaat. Allereerst moet er een goede combinatie van ‘Vier in Balans’ aanwezig zijn. Begin dus niet te vroeg. Dit begint met een gedegen visie die gedragen moet worden door een groot deel van de medewerkers. Draagvlak is dus belangrijk omdat de docenten de spil zijn bij kwalitatief goed onderwijs. Geen top-down opdracht van boven maar creëer een eenheidsgevoel door samen beleid te maken. De organisatie moet zijn aangepast aan byod onderwijs; denk daarbij aan een goede begeleiding en ondersteuning voor de docenten. De docenten moeten goed geschoold zijn en ze moeten ten alle tijde terug kunnen vallen op een aantal specialisten in de school.

Daarnaast moeten de faciliteiten uitstekend zijn; een belangrijke randvoorwaarde. Denk dus aan een uitstekend draadloos netwerk, een manier voor de docent om leerlingen op afstand te kunnen controleren en begeleiden, maak afspraken over het thuis opladen van de devices, biedt een huurmogelijkheid voor laptoplockers met oplaadmogelijkheid voor leerlingen aan die de laptop niet mee naar huis willen nemen en opslagmogelijkheden tijdens pauzes en praktijklessen. En vergeet vooral niet om goede gedragsafspraken te maken; stel een gedragsprotocol op voor zowel docenten als leerlingen.

Op dit moment zijn we bezig met het ontwikkelen van een schooleigen ‘kennisbasis ict document’. Dit is een uiteenzetting van de benodigde ict-competenties voor docenten die lesgeven in een ict-rijke omgeving. Uiteraard hoort daar ook een organisatiemodel bij: hoe ga je dit controleren en uitvoeren? We zitten dus niet stil. We hebben een zware bal in beweging gebracht en het een bepaalde richting meegegeven. Nu is het aan ons om de beweging erin te houden en de juiste koers te handhaven. Uiteindelijk profiteren onze leerlingen van ons beleid, en daar gaat het om!"