Mobiele telefoons in de klas: toegevoegde waarde of afleiding?

Mensen kunnen niet multitasken
In zijn artikel “Alle mobieltjes de klas uit!” pleit hoogleraar Onderwijspsychologie Paul Kirschner tegen het gebruik van mobieltjes in de klas. Volgens Kirschner zijn mobiele telefoons in de klas een extra afleidend element die leerlingen niet kunnen gebruiken. De oorzaak ligt volgens hem in de werking van de menselijke hersenen. “(…) mensen kunnen NIET multitasken! Als je multitaskt, voer je twee cognitieve processen tegelijk uit. Maar onze hersens kunnen dat helemaal niet. Wij kunnen wel verschillende geautomatiseerde activiteiten tegelijkertijd uitvoeren. Maar dit geldt niet voor dingen waarbij we moeten nadenken. Wat wij wel kunnen, is schakelen tussen taken (task switching) en hoe meer wij iets geoefend hebben, hoe sneller we kunnen schakelen.”

Task switching zorgt voor 2 keer zoveel fouten
Smartphones kunnen naast voor educatieve doeleinden ook worden gebruikt voor privézaken. Leerlingen kunnen chatten, social media gebruiken of gamen. Het schakelen tussen leren en privézaken leidt daarom volgens Kirschner tot kwaliteitsverlies: “(…) elk onderzoek naar schakelen tussen taken waarbij denken is vereist, toont aan dat dit leidt tot circa twee keer zoveel tijd om de taken uit te voeren en tot circa twee keer zoveel fouten. Die extra tijd zou geen probleem zijn als chattende leerlingen twee keer zo lang zouden studeren (…).”Hoewel Kirschner tegen het gebruik van mobiele telefoons in de klas is, ziet hij wel een meerwaarde voor de apparaten ter verrijking van bijvoorbeeld excursies en in musea.

“Mobieltjesbeleid op scholen ware chaos”
In mei 2011 kwam Nationale Academie voor Media & Maatschappij naar buiten met de resultaten van het onderzoek ‘Mobieltjes op school’. Nederlandse scholen zouden zich geen raad weten met het gebruik van mobieltjes binnen de school door de huidige jeugd, met alle gevolgen van dien. “Het beleid is chaotisch en leidt tot een verstoring van de concentratie, de kwaliteit van de lessen en de veiligheid op school,” aldus Liesbeth Hop, woordvoerster namens de Nationale Academie voor Media & Maatschappij.

Zet mobiele telefoons op de juiste manier in
“Mobiele telefoons bieden grote kansen voor het onderwijs, als ze maar op de juiste manier worden ingezet. De focus moet liggen op het probleem van de lerenden, en niet op het per se willen introduceren van de techniek.” Dat stelt Tim de Jong, promovendus aan de Open Universiteit bij het Centre for Learning Sciences and Technologies, naar aanleiding van zijn onderzoek ‘Contextualised Mobile Media for Learning’.

Leren met je mobiel
Kennisnet publiceerde in december 2010 het onderzoek ‘Leren met je mobiel: Engels met mobiele telefoon in het basisonderwijs’. Daarin werd het volgende onderzocht:

• Als we de leerstof dichter bij de interesses van de leerling zouden kunnen brengen, zou die leerling dan niet beter kunnen leren?
• Wat zou er gebeuren als we de leerstof gewoon op een mobiel zouden aanbieden? Wat zou dat aan mogelijkheden bieden?
• Zouden leerlingen daarvan kunnen leren?

Leerlingen maken leerwinst
In het onderzoek werden twee verwachtingen onderscheiden en onderzocht:

1. Met mobiele leerstof kunnen leerlingen op andere plekken dan in het klaslokaal of op school leren.
2. Werken met een mobiel is zo intrinsiek motiverend, dat leerlingen spontaan, bijvoorbeeld thuis, ermee willen leren.

Uit het onderzoek blijkt dat basisschoolleerlingen buiten school, met de mobiele telefoon, even goed Engelse woordjes leren als op school. Maar ze leren niet beter dan op school – en dat is eigenlijk de ambitie. De tweede verwachting kwam ook uit. De leerlingen vinden de mobiel zo leuk dat als ze hem mee naar huis mogen nemen, ze er spontaan mee gaan spelen en daar ook van leren. De leerwinst die leerlingen maken, schrijven de onderzoekers toe aan de extra leertijd die ze aan het leren van Engels besteden.

Beleid opstellen belangrijk
Het lijkt voor de hand te liggen door te stellen dat mobiele telefoons een afleiding zijn voor leerlingen. Echter, alles staat of valt met een juist schoolbeleid. Hop: “Scholen blijken nauwelijks tot geen afspraken te hebben gemaakt over het gebruik van mobieltjes binnen de school. Als er al afspraken zijn gemaakt dan zijn deze niet eenduidig en worden niet consequent door het schoolteam gehandhaafd. Het wordt hoog tijd dat scholen beleid ontwikkelen dat aansluit bij de huidige mediaontwikkelingen en tijdgeest. Ook basisscholen moeten aan de bak omdat de gemiddelde leeftijd waarop kinderen een eerste mobiele telefoon gaan gebruiken blijft dalen.” Met een juist opgesteld beleid en naleving daarvan kunnen mobiele apparaten, zoals smartphones en tablets, van toegevoegde waarde zijn voor het onderwijs.

Lees ‘Hoe ga ik om met het gebruik van mobieltjes op school door leerlingen?’

Lees ‘Waar vind ik een protocol voor het gebruik van internet en mobieltjes door leerlingen?’