Meten van mediawijsheid

Officiële definitie mediawijsheid
Mediawijsheid is volgens de Raad van Cultuur in 2005 omschreven als “het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld”. Een mooie, doorwrochte definitie, maar ook abstract.

Mediawijsheid in uw lessituatie
De volgende omschrijving van mediawijsheid is waarschijnlijk veel meer toepasbaar op uw lessituatie:

Wie de knoppen van apparatuur en software weet te bedienen;
Wie begrijpt hoe mediaboodschappen om hem/haar heen tot stand komen;
Wie media-inhoud kan creëren en in kan zetten in sociale mediaomgevingen;
En dit alles reflexief doet om de eigen doelstellingen te realiseren, ‘beweegt zich actief, bewust en kritisch in de gemedialiseerde samenleving’ – en is dus mediawijs.

4 competentiegroepen binnen mediawijsheid
In het onderzoek worden 4 hoofdgroepen onderscheiden op het gebied van mediawijsheid. Dit zijn de volgende 4 competentiegroepen:

1. Gebruik
   Technisch gebruik en het bedienen van media(-apparatuur).
2. Kritisch begrip
   Het kritisch analyseren en evalueren van media-inhoud en het eigen mediagedrag (inclusief het zelf maken van media-inhoud en inzicht in de consequenties hiervan) en het begrijpen van de rol van media als instituut in de samenleving en het eigen leven.
3. Communicatie
   Actief, creatief en sociaal mediagebruik.
4. Strategie
   Keuzes op hoofdlijnen in het mediagebruik, begrijpen welk medium voor welke functie het meest geschikt is, zelfkennis.

Hoe mediawijs bent u zelf?
Als u deze 4 competentiegebieden uitsplitst moet u de volgende lijst met 14 competenties voor uzelf kunnen afvinken. Op welk punt bent u zelf capabel en weet u voorbeelden voor uw lessituatie te geven?

• Gebruik
  - Media-apparatuur kunnen bedienen
  - Kunnen oriënteren binnen media-apparaten
  - Risico's kunnen beperken bij gebruik van media-apparaten
• Kritisch begrip
  - Begrijpen hoe media-inhoud wordt geproduceerd en gedistribueerd
  - De rol van wetgeving en overheid bij mediaproductie begrijpen
  - De rol van taal en betekenis bij media-inhoud begrijpen
  - De rol van representatie bij media-inhoud begrijpen
  - Begrijpen hoe media-inhoud op specifieke doelgroepen wordt afgestemd
• Communicatie
  - De eigen media-inhoud op specifieke doelgroepen kunnen afstemmen
  - De vormgeving van de eigen media-inhoud op de boodschap kunnen afstemmen
  - Op een sociale manier kunnen communiceren via media
  - Risico's kunnen beperken bij communicatie via media
• Strategie
  - Het eigen mediamenu kennen
  - Media effectief kunnen toepassen

In de praktijk
Het blijft nog wel redelijk abstract, maar denk bijvoorbeeld aan:

• Gebruik 1: u kent de werking van een computer, een laptop, een tablet en een mobiele telefoon.
• Begrip 2: u kent de wet op het internet via het boek "De wet op internet" van Arnoud Engelfriet.
• Communicatie 3: u gebruikt mail, chat of uw elo voor communicatie met uw leerlingen. Hierbij denkt u na welke manier het beste werkt voor u en uw leerlingen.

Concretisering van mediawijsheid
U ziet dat de competenties u kunnen helpen om mediawijsheid voor uzelf concreet te maken: waar moet ik zelf aan denken? De stap die daarop volgt is de concretisering van wat u met uw leerlingen kunt aanpakken. Gebruik het dossier Mediawijsheid om deze voorbeelden te vinden.

Bekijk alle informatie over het rapport Helderheid over Mediawijsheid